İSTANBUL (AA) - Liszt Enstitüsü Macar Kültür Merkezi, 'Festetics Ailesi'nin İstanbul Albümü' sergisi ile şehrin 160 yıl önceki halini ziyaretçilerle buluşturdu.
Macaristan Milli Arşivi, Gül Baba Türbesi Miras Koruma Vakfı ve Liszt Enstitüsü Macar Kültür Merkezi işbirliğiyle gerçekleştirilen sergi, Macaristan'ın önde gelen ailelerinden biri olan Festeticslerin aile arşivinde bulunan 'Constantinople' adlı albümü odağına alıyor.
Albümün Monako Veliaht Prensinden boşandıktan sonra 2. Taslizo Festetics ile evlenen Mary Hamilton sayesinde aile arşivine geçtiği düşünülüyor.
- Abdullah Biraderler imzası
Macaristan Ulusal Arşivleri'nin mülkiyetinde bulunan albümde fotoğrafçının adı ya da oluşturulduğu tarih belirtilmese de Osmanlı Devleti'nin ünlü stüdyosu Abdullah Biraderler'e ait olduğu tespit edildi. Abdullah Biraderler'in en eski albümleri arasında yer alan 'Constantinople' tarih meraklıları ve sanatseverleri, 19. yüzyılın İstanbul'unda nostaljik bir yolculuğa davet ediyor.
Macar Kültür Merkezi Müdürü Aron Sipos, serginin açılış konuşmasında, 19. yüzyılda Türkiye'nin Macarlarda yoğun bir merak uyandırdığını belirterek, 'Ortak tarihimizle ilgilenen çok sayıda film, yayın ve bunları hazırlayan akademisyenler sayesinde buna tanıklık ediyoruz. Araştırmacılar, kaşifler ve türlü türlü gezginlerden oluşan seçkin tayfa, zamanla modern teknolojinin sunduğu imkanlardan da yararlanarak farklı donanımlarla Türkiye'ye geldiler. Türkiye'ye gelen Macar gezginler de fotoğraf makineleriyle ülkenin farklı yerlerinde çekimler yapıp, çok ilginç detaylar geçmişten günümüze böyle bir miras bize ulaştırdılar.' dedi.
- 'Dünyanın en eski Osmanlı fotoğraf albümlerinden birisidir'
Macaristan Milli Arşivi Genel Müdür Yardımcısı Balazs Czetz ise serginin odak noktasında İstanbul şehir ve panorama fotoğraflarını içeren albümlerin yer aldığına işaret ederek, 1860-1870 tarihlerinde çekilen fotoğraflara dair şunları kaydetti:
'Fotoğraflar, Osmanlı'da Tanzimat döneminin kapsamlı reform süreçleri sayesinde büyük değişimlerin başladığı dönemde çekilmiştir. Dünya çapında ayrı ayrı tanınan ve dönemin teknik standartlarının çok üzerinde bir kalitede çekilmiş olan fotoğraflar, bu kez tematik bir albümde derlenerek Festetics ailesi aracılığıyla Macaristan'a ulaştı ve daha sonra aile arşiviyle birlikte Macaristan Milli Arşivi'ne geldi. Bildiğimiz kadarıyla bu, kamu koleksiyonlarında muhafaza edilen dünyanın en eski Osmanlı fotoğraf albümlerinden birisidir.'.
Czetz, fotoğraflarda Pera, Fatih ve Beykoz semtlerinin simgesel binalarının, sokaklarının ve manzaraların yer aldığını aktararak, 'Tarihsel açıdan fotoğraflarda yer alan, fakat günümüzde artık var olmayan her şey özel bir değere sahiptir. Örneğin Osmanlı mimarisinin karakteristik özelliği olan süslü ahşap evler, yangın tehlikesi nedeniyle 20. yüzyılda büyük bir kısmı yıkılmıştır.' diye konuştu.
Sergi kapsamında ayrıca J. Csaba Horvath, Gergo Mate Kovacs ve Aniko Schmidt tarafından Türkçe, Macarca ve İngilizce dillerinde hazırlanan 'Festetics Ailesi'nin İstanbul Albümü' adlı bir kitap da yayımlandı.
Kitabın giriş yazısını hazırlayan fotoğraf tarihçisi Engin Özendes, sergi açılışında Abdullah Biraderler stüdyosunun öneminden bahsederek, bu tür şık ve pahalı albümlerin o dönemde Batılı ziyaretçiler tarafından büyük ilgi gördüğünü ve devlet adamları arasında prestijli bir armağan olarak sunulduğunu anlattı.
Özendes, ayrıca bu albüm dışında da fotoğrafların sergiye eklendiğini ve 19. yüzyılın sonlarında kullanılan ilk pratik renkli fotoğraf tekniği 'otokrom' ile basılmış üç orijinal fotoğrafın da sergide yer aldığı bilgisini vererek, Macar fotoğrafçıların dünya fotoğrafçılığına yön veren isimler olduğunu belirtti.
İlk olarak 31 Mart 2023'te Macaristan'da sergilenen çalışmanın genişletilmiş versiyonu olan sergi, 31 Ağustos'a kadar Macar Kültür Merkezi'nde ziyaretçilere açık olacak.
