İSTANBUL (AA) - İranlı sinemacı Morteza Atabaki'nin ilk uzun metraj belgeseli '32 Metre', 45. İstanbul Film Festivali'nin 'Yeni Bakışlar' bölümünde Türkiye prömiyerini gerçekleştirdi.
Nişantaşı Citys AVM'de gerçekleştirilen gösterimde AA muhabirine açıklamalarda bulunan Atabaki, belgeselin kadınların sessizliği bozan bir direnişini simgelediğini söyledi.
Atabaki, dünya prömiyerini Amsterdam Uluslararası Belgesel Film Festivali'nde (IDFA) gerçekleştiren belgeselin Türkiye'deki yansımalarını merak ettiğini dile getirerek, 'Türk seyircisini çok merak ediyorum. Anadolu'nun bu değişik ruhunu dünyaya yansıtmak beni çok mutlu ediyor.' dedi.
Filmin isminin teknik bir terimden çok daha fazlasını ifade ettiğini belirten Atabaki, ''32 Metre', bu filmde sadece bir rakam değil. Erkeklerin ve kadınların arasına koydukları fark ve onları küçümsedikleri bir şeydir. Başka anlamlar taşıyor ve bunu filmi izleyenler ancak o zaman tam olarak idrak edebilir.' diye konuştu.
- 'İnsanlara bu tarz yaklaşmayı hocam Kiarostami'den öğrendim'
Morteza Atabaki, belgeselin hazırlık sürecinin altı yıl sürdüğünü aktararak, hikayenin merkezinde yer alan Halime ile tanışma hikayesini şöyle anlattı:
'O köyü (Konya'nın Beyşehir ilçesine bağlı Huğlu Mahallesi) yıllardır biliyordum ve orada bir gün belgesel çekeceğimi de biliyordum. Çok kez gidip geldim, araştırmalar yaptım. Bir gün asker yemeği dağıtılıyordu, orada tesadüf eseri Halime ile tanıştım. Onun silah attığını ve erkeklerle yarıştığını söylediler. Çok enteresan geldi. Hikayeyi bulduğumu anladım.'
Çekimler sırasında halkın güven problemi nedeniyle zorluklar yaşadığını anlatan Atabaki, 'Kamera karşısında çok çekiniyorlardı. O kadar tabuları vardı ki... Bu tabuyu kırmak bizim için çok zor bir işti. Ekibime dedim ki, 'Bu kadınlarla yaşamamız gerekiyor. Eğer yaşamazsak samimi bir şey çıkmaz.' Düğünlerine gittik, bağda bahçede kahvaltı yaptık. O kadar birleştik ki artık o kamera bir engel olmaktan çıktı, görülmezden gelindi. Artık kimse kamerayı görmüyordu.' ifadelerini kullandı.
Atabaki, sinematografik yaklaşımında hocası Abbas Kiarostami'nin izinden gittiğini dile getirerek, bu yöntemin kendisinin en sevdiği tarz olduğunu aktardı.
Belgeselde sadece 'kadın ve silah' hikayesini değil, aynı zamanda Anadolu kadınına dair kemikleşmiş yargıları sarsmayı hedefleyen Atabaki, 'İnsanlara bu tarz yaklaşmayı, onlarla ruh alışverişi yapmayı hocam Abbas Kiarostami'den öğrendim.' dedi.
Morteza Atabaki, Nuri Bilge Ceylan'ın 'Ahlat Ağacı' filminin kamera arkası belgeselini de çektiğini aktararak, 'Daha önce de pek çok projede bulundum. Ama burada ilk defa karakterleri bulmak, senaryoyu kurmak, dengeleri sağlamak gibi pek çok konuda sorumluluk sahibiydim. Benim için değişik bir deneyimdi.' görüşlerini paylaştı.
- 'Batı'da sürekli 'Anadolu kadını şiddete ve sisteme maruz kalan kadındır' algısı yaratılmış'
IDFA'da Türkiye'yi temsil eden tek yapım olan '32 Metre' belgeselinin algıları yıktığına dikkati çeken Atabaki, projelerde Anadolu kadınına sıklıkla 'mağdur' portresi çizildiğini yorumunu yaptı. Atabaki, şu değerlendirmelerde bulundu:
'Batı'da sürekli 'Anadolu kadını şiddete ve sisteme maruz kalan kadındır' algısı yaratılmış. IDFA'da herkes şaşırmıştı, 'Biz zayıf kadınlara alışmıştık, ilk defa bu kadar ilham verici ve güçlü karakterler izliyoruz' dediler. Bir şeyi değiştirmek illaki sokakta eylem yapmak değildir. Çevremizdeki durgun suya bir taş atsak o dalgayı yaratabiliriz ve bunu yumuşak bir şekilde, gülerek, keyifle yapmak... Gülmek bu filmin dili.'
Yapımcılığını Murat Öneş'in, görüntü yönetmenliğini ise Zeynep Seçil'in üstlendiği '32 Metre' belgeseli, Orta Anadolu'da bir köyde yaşayan Halime Sandal, Gönül Uğur, Halime Tozcu Sandal ve Kadriye Erdoğan'ın hikayesini temel alıyor.
Kadınların kendi aralarında atış yarışması düzenlemek amacıyla çıktıkları yolculuğu anlatan belgesel, hem ev hem de kamusal alanda verdikleri mücadeleyi sıcak, samimi ve mizahi bir dille aktarıyor.
Uluslararası platformlarda dikkat çeken '32 Metre', aynı zamanda 'Köprüde Buluşmalar Anadolu Efes Ödülü',' Antalya Film Forum En İyi Proje Ödülü', Pordenone Docs Fest'te de 'Seyirci Ödülü 've AJD Al Jazeera Documentary tarafından verilen' En İyi Belgesel Projesi Ödülü'nü kazandı.
