İSTANBUL (AA) - Parlamentolar Arası Birlik'in (PAB) 152. Genel Kurulu marjında Kadın Parlamenterler Forumu'nun ikinci oturumu yapıldı.
Hilton İstanbul Bomonti Otel ve Konferans Merkezi'nde düzenlenen forumun başkanlığını AK Parti Edirne Milletvekili Fatma Aksal yaptı.
Oturuma, AK Parti Konya Milletvekili Meryem Göka, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM) Başkanı Petra Bayr, Birleşmiş Milletler Kadın Birimi Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktörü Belen Sanz Luque ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) Hukuk Danışmanı Emily Misola Richard ile çok sayıda parlamenter katıldı.
Milletvekili Göka, çatışmaların giderek daha sık ve karmaşık hale geldiğini ifade ederek, 'Kurallara dayalı uluslararası düzen giderek işlevini yerine getirememekte ve günümüzün zorluklarını çözmede çoğu zaman yetersiz kalmaktadır. Dolayısıyla, haklı olanın güçlü olduğu bir dönemden ziyade, güçlünün haklı olduğu bir döneme giriyoruz.' dedi.
Göka, bu gelişmelerin, özellikle kadınlar ve kız çocukları için kırılganlıkları derinleştirdiğine dikkati çekerek, kadın, barış ve güvenlik gündemi ile ilgili uluslararası taahhütlerin olduğunu ancak sahadaki duruma bakıldığında ortaya farklı bir tablo çıktığını söyledi.
Bu konudaki güçlü küresel çerçevenin uygulama noktasında güçlü bir gerçeklik ifade etmediğini aktaran Göka, sözlerini şöyle sürdürdü:
'Türkiye için bu, teorik bir gözlem değildir. Bu nedenle kadınlara ve kız çocuklarına yönelik yaklaşımımız üç temel öncelik etrafında şekillenmiştir. Birincisi koruma, sağlık hizmetlerine ve eğitime erişimin sağlanması ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı koruma. İkincisi, kadınların ekonomik ve sosyal yaşamın aktif katılımcıları olarak kabul edilmesi anlamına gelen güçlendirme. Üçüncüsü ise kadınların barış süreçlerine ve karar alma süreçlerine dahil edilmesini sağlamak anlamına gelen katılımdır.'
Göka, kadınların çatışmalardan en çok etkilenen gruplar arasında yer almasına rağmen barış süreçlerinde en az temsil edilen kesim olmaya devam ettiğini vurguladı.
- 'Çatışmalar küresel ölçekte arttıkça kadın ve kız çocuklarının haklarının altı boşaltılıyor'
AKPM Başkanı Bayr, kadın konusunda sistematik bir başarısızlıkla karşı karşıya olunduğunun altını çizerek, 'Çatışmalar küresel ölçekte arttıkça kadın ve kız çocuklarının hakları sadece bunlardan etkilenmekle kalmıyor, bu hakların aslında altı boşaltılıyor ve bunu birçok alanda aynı örüntülerle görüyoruz.' diye konuştu.
Bunların, kadınların bedenlerini, seslerini, haklarını kontrol etmek için bir güç aracı olarak kullanıldığını söyleyen Bayr, bu gerçeğe rağmen kadınların hala barış müzakerelerinin dışında tutulduğunu kaydetti.
Bayr, kadınların barış süreçlerinin dışında tutulduğunda güçsüzleştiklerini belirterek, 'Stratejik önceliklerimizin olması lazım. Öncelikle uygulama ihtiyacımız var. Tekrarlara ihtiyacımız yok. Herhangi bir yeni tarihe ihtiyacımız yok. Zaten halihazırda söylediklerimizi, duyduklarımızı yapmaya ihtiyacımız var.' ifadelerini kullandı.
Çatışma bölgelerindeki kadınların çoğu zaman kurban gibi, mağdur gibi gösterildiğine dikkati çeken Bayr, 'Aslında onlar aynı zamanda müzakereci, ara bulucu, ilk müdahale edenler ve topluluk liderleri. Bu noktada soru artık kadınlar liderlik etmeye hazır mı değil, siyasi liderler gücü paylaşmaya hazır mı olmalı.' değerlendirmesini yaptı.
Luque de çatışmalar artarken kadınların ve kız çocuklarının haklarındaki düşüşün gözardı edilemeyecek düzeyde olduğunu söyledi.
Uluslararası çerçevelere ve taahhütlere bakıldığında eksiklikler ve boşluklar olduğunu aktaran Luque, 2023'te 170'ten fazla silahla çatışmanın dünya genelinde 600 milyondan fazla kadın ve kız çocuğunu etkilediğini kaydetti.
Kadına karşı şiddet ve de cinsiyet eşitsizlikleri karşısında yapılabilecek en önemli şeyin ilk olarak bunların ortaya çıkmasını önlemek, bu yolda çalışmak ve barışçıl çözümlere yönelmek olduğunu ifade eden Luque, bu anlamda parlamentoların devletlerin çok önemli mekanizmaları olarak ön plana çıktığını dile getirdi.
ICRC Hukuk Danışmanı Richard ise, silahlı çatışmaların eşitsizlikleri artırdığının altını çizerek, kadınlar ve kız çocukları üzerindeki etkilerin nesiller boyunca artarak devam ettiğini ifade etti.
Çatışma ortamında kadınların doğum yaparken bile hayatını kaybettiğini kaydeden Richard, kız çocuklarının okuldan uzak kaldığını ve erkek çocuklarına oranla çok daha fazla etkilendiğini aktardı.
Richard, uluslararası kuralların devletlere savaş suçlarının yargılanması sorumluluğunu da getirdiğini ve bu suçların içerisinde cinsel şiddet suçlarının da yer aldığını söyledi.
Kadınların çözüm süreçlerine katılımının sonradan eklenecek bir şey olmadığını, en başta düşünülmesi gerektiğini vurgulayan Richard, 'Karar alma süreçlerinde kadınların en iyi ihtimalle azınlık olduğunu görüyoruz. Bazen savaşın getirdiği acil durumların içerisinde kadın meselesinin yeri olmadığı düşünülebiliyor.' dedi.
