LONDRA (AA) - ZUHAL DEMİRCİ - ABD'de dünyanın önde gelen üniversitelerinde 10 yıl süren akademik kariyerinin ardından 2014'te Türkiye'ye dönerek kendi laboratuvarını kuran Koç Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü ile Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Elif Nur Fırat Karalar, bu kararının ardındaki en güçlü motivasyonun gençlerin hayatına dokunabilmek olduğunu söyledi.
Bilimsel çalışmalarıyla Türkiye'yi uluslararası alanda başarıyla temsil eden Türk bilim kadını Fırat Karalar, ABD'de uzun yıllar hücre biyolojisi alanında çalışmalar yürüttükten sonra 2014'te Türkiye'ye dönme kararı aldı. Koç Üniversitesi bünyesinde Hücre İskeleti Araştırma Laboratuvarı'nı kuran Karalar, nadir genetik hastalıklar ve kanserin tanı ve tedavisine ışık tutan araştırmalara imza attı.
Uluslararası bilim çevrelerinde de önemli başarılar elde eden Fırat Karalar, 40 yaş altı bilim insanlarının kabul edildiği Avrupa Moleküler Biyoloji Örgütü (EMBO) Genç Araştırmacılar Programı'na seçilen ilk Türk bilim insanı oldu. Avrupa'da yaşam bilimleri alanında üst üste iki kez Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) başlangıç fonu almaya hak kazanan ilk araştırmacı olan Fırat Karalar, 2024'te ise aralarında çok sayıda Nobel ödüllü bilim insanının bulunduğu EMBO'ya asil üye seçildi.
- 'Türkiye'nin genç bilim insanlarıyla bu araştırmaları yapmanın tatmini çok daha fazla'
Fırat Karalar, 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü dolayısıyla AA muhabirine yaptığı açıklamada, nadir genetik hastalıkları ve bu hastalıkların temelinde yatan biyolojik mekanizmaları inceleyen hücre biyolojisi alanında çalışan araştırma laboratuvarı yönettiğini belirtti. Fırat Karalar, 'Burada harika bir ekiple, uzun vadede bu hastalıklara çözüm üretebilecek temel bilim sorularına yanıt arıyoruz.' dedi.
Bilkent Üniversitesinden 2004'te mezun olduktan sonra doktora eğitimi için ABD'ye giden Fırat Karalar, California Üniversitesi Berkeley'de doktorasını tamamladıktan sonra Stanford Üniversitesi'nde doktora sonrası çalışmalarını yürüttü. ABD'de dünyanın en rekabetçi bilim ortamlarında çalıştığını vurgulayan Karalar, yaklaşık 10 yılın ardından Türkiye'ye dönme kararı aldığını anlattı.
Fırat Karalar, bu kararın ardında vatan hasretinin yanı sıra insani ve toplumsal nedenlerin de bulunduğunu ifade ederek 'Amerika'da da bilim yapabilirdim ancak kendi ülkemde, Türkiye'nin dört bir yanından gelen genç bilim insanlarıyla beraber bu araştırmaları yapmanın tatmini çok daha fazla çünkü Türkiye'de etki edebileceğimiz alan çok daha büyük.' dedi.
Bu etkiye ihtiyaç duyan çok büyük genç bir neslin olduğunun altını çizen Fırat Karalar, 'O yüzden onların hayatına dokunabilmek, her birinin hayallerine, hedeflerine ulaşırken yanlarında olabilmek çok kıymetli.' değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye'de bilim yapmanın zamanla kendisi için daha da anlam kazandığını dile getiren Fırat Karalar, 'Gençlerimizi 'Buradan gitmek zorundayım' dedirtmeyen bir noktaya getirebilmek ya da dönmek isteyenlere dönebilecek ortam yaratmak inanılmaz tatmin edici. İlk döndüğümde bu motivasyon net değildi. Ülkemde bilim yapmak istiyordum ama 10 yıl sonra bu benim için en önemli motivasyonlardan biri oldu.' dedi.
- Bilim insanı kimliğinin yanı sıra 4 çocuk annesi
Bilim insanı kimliğinin yanı sıra 4 çocuk annesi olduğunu da vurgulayan 43 yaşındaki Fırat Karalar, akademik kariyer ile anneliği bir arada yürütmenin kolay olmadığını, ancak güçlü destek ağı sayesinde bunun mümkün olabildiğini söyledi.
Fırat Karalar, 'Dört çocuğum var; üç oğlum ve bir kızım. İlk çocuğum doktora sırasında, ikincisi doktora sonrası çalışmalarımda, üçüncüsü Koç Üniversitesinde kendi laboratuvarımı kurduğum ilk yıl dünyaya geldi. Dördüncü çocuğum ise kariyerimde biraz daha denge kurabildiğim bir dönemde doğdu.' dedi.
Laboratuvar çalışmalarının uzun saatler gerektirdiğine dikkati çeken Fırat Karalar, bu süreçte ailesinin desteğinin belirleyici olduğunu aktararak 'Eşim, annem, kayınvalidem ve zaman zaman kardeşim destek olmasaydı bunu sürdürmem mümkün olmazdı. Ancak herkes bu kadar şanslı değil.' değerlendirmesinde bulundu.
Fırat Karalar, özellikle kadın bilim insanlarının kariyerlerinin ilerleyen aşamalarında aile sorumlulukları nedeniyle akademiden uzaklaşabildiğine işaret ederek bu durumun sistemsel düzenlemelerle aşılabileceğini vurguladı. Üniversitelerde kreşlerin yaygınlaştırılması, bilim insanlarının çocuklarıyla birlikte seyahat edebilmesine olanak tanıyan destek mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini belirten Fırat Karalar, fon sağlayıcı kurumların da bu süreci desteklemesinin önemine değindi.
- 'Sorunları tespit eden değil, çözmeye çalışan kişiler olmak gerekiyor'
Fırat Karalar, 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü dolayısıyla gençlere de mesaj vererek özellikle kız çocuklarının ve genç kadınların hayallerini büyük tutmaları gerektiğini dile getirdi.
Bilim yolculuğunun inişli çıkışlı olduğunu vurgulayan Fırat Karalar, 'Hedefe giden yol hiçbirimiz için kolay değil. Sabırlı olmak, yılmamak ve karşılaşılan sorunları sadece tespit eden değil, çözmeye çalışan kişiler olmak gerekiyor, ancak bu şekilde sistemi dönüştürebilir ve hedeflerimize ulaşabiliriz.' ifadelerini kullandı.
