BİR DİLEK TUTTUM..!
Bir ilkbahar geleneği
"Aylardan Mayıs, günlerden Hıdırellez; gününüz hep güneşli talihiniz hep bol olsun. Hızır gününüz kutlu olsun.."
Hadi gelin biraz detaylı inceleyelim neler yapılıyor nasıl dilek tutmalıyız.!
Hıdırellez ne zaman ve nasıl ortaya çıktı?
Geçmişi oldukça eskiye dayanan Hıdırellez, kaynaklara göre Anadolu ya da Orta Asya geleneklerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Hıdırellez hakkında birçok efsane olsa da en yaygın inanış darda kalanların yardımcısı olduğu düşünülen Hızır ve denizlerin hakimi olduğuna inanılan İlyas peygamberlerin her yıl 6 Mayıs'ta yeryüzünde bir araya gelmesi. Yılda bir kez karşılaştıklarına inanılan Hıdırellez gününde ise bu yüzden bol bol dua ediliyor ve dilekler tutuluyor.
Hıdırellez Ne Zaman kutlanıyor?
Orta Asya, Anadolu ve Ortadoğu'da yaz bayramı olarak kutlanan Hıdırellez; Türkiye'de Hıdrellez 5 Mayıs'ı 6 Mayıs'a bağlayan gece kutlanırken, Rum Ortodokslar için Aya Yorgi, Katolikler için ise Aziz George günü olarak kutlanıyor. Anadolu, Balkanlar, Kırım, Irak ve Suriye gibi ülkelerde 6 Mayıs tarihinde kutlanan Hıdırellez'de 5 Mayıs tarihinde kış mevsiminin bitip, yaz mevsiminin sıcak günlerinin başladığına inanılıyor. Hıdırellez günü, aynı zamanda Ruz-ı Hızır olarak da adlandırılıyor. Darda kalanlara yardım eden Hızır ile tüm denizlerin hakimi olduğu inanılan İlyas'ın dünyada buluştukları gün olarak kutlanıyor.
Hıdırellez gününün ortaya çıkışıyla ilgili çeşitli rivayetler bulunuyor. Bunlardan kimisine göre bu özel gün Orta Asya, Ortadoğu ve Anadolu kültürlerine ait. Diğer inanışa göre ise Hıdırellez'in, İslamiyet öncesi Orta Asya Türk kültürü ve inançlarına ait olduğu düşünülüyor. Hızır Devgamberin ilkbaharda insanların arasına öncesi Orta Asya Türk kültürü ve inançlarına ait olduğu düşünülüyor. Hızır peygamberin ilkbaharda insanların arasına karışarak bolluk ve bereket dağıttığı, hastalara şifa getirdiği, yardıma ihtiyacı olanlara el attığı bu özel gün, dünyanın pek çok bölgesinde farklı şekillerde kutlanıyor.
Hıdırellez ve Yenilenme Enerjisi
Yazın müjdecisi Hıdırellez kapımızda 5.Mayıs akşamı ateşler yakılacak, üzerinden atlanacak. Tıpkı nevruz bayramında ki gibi, ateş geçmişin yakılmasını temsil ediyor. Eskinin izlerinden özgürleşerek yeniye yer açmak.
Elbette hepimiz yepyeni dilekler dilemek için heyecan duyarız. Ancak dilek zamanlarında ağzımızdan dökülen benzer ifadelerdir. İnşallah bu hıdırellez doğru dilekler dökülür dilimizden. Öncelikle bu bayramın kökenine bakalım;
Hıdır veya Hızır (Arapça: "Yeşil adam") Kendisine Hızır denilmesinin sebebi, bir hadiste, onun kuru bir yere oturması ve onun ardından o yerin hemen yeşillenivermesi olarak anlatılır. Türk ve Ortadoğu mitolojisinde yer alan ve saygı gören, Kur'anın kehf suresinde de Allah katından kendisine bilgi ve hikmet verildiği ifade edilen bir karakterdir. Kur'anda Musa ile arkadaşlığı anlatılır.
İlim sahibidir ve ab-ı hayattan içerek ölümsüzlüğe erişmiştir. İlyas Peygamber, Musa Peygamberden sonra İsrailoğulların a gönderilmiştir. Onun zamanında Allah yolundan sapanların kısmetleri kesilmişken, İlyas Peygamberin kesilmişken, Ilyas Peygamberin himayesinde bulunan evlerde bolluk bereket hakimdi. Kıtlıktan kurtulamayan ve putlardan bir netice alamayanlar ona yalvardılar ve doğru yola geldiklerini, ondan bereketlerinin açılması için dua etmesini istediler. İlyas Peygamberin duası ile yağmurlar başladı ve bereket geri geldi.
Hızır ve İlyas buluşması
Her ikisi de bereket dağıtır ve sıkıntıda olanlara ferahlık verirler. Yeryüzünde buluştukları gece birbirlerini aramak için gül kokusunu takip eder, gül ağacının altına bakarken yazılmış dilekleri, çizilmiş resimleri görür onlara dokunur ve olması için dua ederlermiş.
Kerametleri
• Uğradıkları yerlere bolluk, bereket, zenginlik sunarlar.
• Dertlilere derman, hastalara şifa verirler.
• Bitkilerin yeşermesini, hayvanların üremesini, insanların kuvvetlenmesini sağlarlar.
• İnsanların şanslarının açılmasına yardım ederler.
• Uğur ve kısmet sembolüdürler.
• Mucize ve keramet sahibidirler.
kesilmişken, Ilyas Peygamberin himayesinde bulunan evlerde bolluk bereket hakimdi. Kıtlıktan kurtulamayan ve putlardan bir netice alamayanlar ona yalvardılar ve doğru yola geldiklerini, ondan bereketlerinin açılması için dua etmesini istediler. İlyas Peygamberin duası ile yağmurlar başladı ve bereket geri geldi.
HIDIRELLEZ ATEŞ
Ateş tıpkı Nevruz bayramında olduğu gibi eskilerden kurtulmak, geçmişi geride bırakmak ve özgürleşmek için yakılır.
Niyet ederek üzerinden atlanır. Tüm tarih boyunca ve günümüzde de uygulanan tütsü yakmakla aynı tesiri taşır, üzerinden atlayan üzerine sinen enerjileri yakar ve hafifler. Odunlar ve yakılanlar bırakılanları temsil eder. Çıkardığı dumanla temas aslında enerjimize sinen geçmişin ağırlığından özgürleşmeyi temsil eder.
Hıdırellez hazırlığı;
Eskilerinizden kurtulun. Evde ve işyerlerinde ki çöplerinizi, birikmişlerinizi atın ve mekanlarınızı temizleyin.
Geçmişinizde vedalaşamadıklarınızı bir kağıda yazın ve eğer hıdırellez ateşi bulursanız burada bulamazsanız evinizde yakın.
Dileklerinizi bir kağıda yazın ve bir keseye koyun, içine 1TL ekleyin. Kesenizi bulabilirseniz gül ağacına, yoksa bir ağaçkoyun, içine 1TL ekleyin. Kesenizi bulabilirseniz gül ağacına, yoksa bir ağaç dalına o da yoksa pencerenizin önüne ya da balkon demirlerinize tutturun. Dışarıda olması, niyetinizi dışarıya açmanızı sembolize eder. Bunların yanında ister evinizin bahçesine, balkonunuza, deniz kıyısında bir yere ya da ağaçlık yeşil bir yerlere küçük taşlarla, tebeşirle yada benzer bir araçla yapacağınız resimde hayallerinizi resmedin.
Balkonunuza ağzı açık cüzdan, bozuk paralar, ya da para kasası resimleri koyarak bereketinizin artmasını dileyebilirsiniz.
Sabah erkenden kalkıp kesenizi, dilek listenizi alın ve eğer gidebiliyorsanız deniz kıyısına, denizden uzaktaysanız akarsu yanına gidin ve buraya bırakın, bunların hiçbiri yoksa cüzdanınıza koyun ve içinizden geldiği bir gün su ile dileğinizi buluşturun. Koyduğunuz 1 TL bereket parası olarak cüzdanınızın bir köşesinde durabilir.
Hıdırellezde ayrıca evinizde güzel kokular yakabilirsiniz. 5 Mayıs günü adaçayı, günlük gibi tütsülerle enerji temizliği yaparak, üzerinizde ki eskimiş ve ağırlaşmış enerjilerden kurtulabilirsiniz. 6 Mayıs sabahı erkenden doğada olun.
akarsu yanına gidin ve buraya bırakın, bunların hiçbiri yoksa cüzdanınıza koyun ve içinizden geldiği bir gün su ile dileğinizi buluşturun. Koyduğunuz 1 TL bereket parası olarak cüzdanınızın bir köşesinde durabilir.
Hıdırellezde ayrıca evinizde güzel kokular yakabilirsiniz. 5 Mayıs günü adaçayı, günlük gibi tütsülerle enerji temizliği yaparak, üzerinizde ki eskimiş ve ağırlaşmış enerjilerden kurtulabilirsiniz.
6 Mayıs sabahı erkenden doğada olun. İster deniz kıyısı, ister yeşil bir alan fark etmez. Dışarı çıkın ve dileyin, olsun.
HIZIR KİMDİR, NE DEMEK?
Hızır'ın kim olduğuna dair çeşitli görüşler var. Tasavvuf çevreleri Hızır'ı bir veli olarak kabul ettiği gibi, onun peygamber olduğunu düşünenler de bulunuyor. Onun ak saçlı, nur yüzlü, sakallı yaşlı bir adam veya dilenci, fakir kılığında göründüğüne inanılıyor. O zor durumdaki insanlara yardım etmesi, iyileri mükafatlandırıp, kötüleri cezalandırması, berekete ve bolluğa kavuşturması gibi özelliklerle biliniyor. Hızır'ın, "hayat suyu" içtiği için sonsuza kadar yaşayacağı da inanışlar arasında yer alıyor. İlyas'ın peygamber olduğu konusunda ise genel kabul bulunuyor. Halk arasında kabul edilen inanışa göre, Hızır karaların ve havanın, İlyas ise suların hakimidir ve bu ikisi birleştiğinde, doğada var olan her şeye güç ve can verdikleri düşünülür..
Hıdırellez'de Neler Yapılır?
Hıdırellez, baharın gelişini ve doğanın uyanışını kutlayan, bereket ve bolluk dileklerinin sunulduğu özel bir gündür. 5-6 Mayıs tarihlerinde kutlanan bu geleneksel bayramda, Hızır ve İlyas'ın yeryüzünde buluştuğuna inanılır ve çeşitli ritüeller ve eğlencelerle kutlanır.
• Ateşten Atlamak: Hıdırellez'in en bilinen ritüellerinden biri ateşten atlamaktır. Ateşin üzerinden atlayan kişilerin nazardan ve hastalıklardan korunduğuna, dileklerinin kabul olacağına inanılır.
• Gül Ağacına Dilek Dilemek: Hıdırellez sabahı gül ağacına dilek dilemek de önemli bir ritüeldir. Dilekler kağıtlara yazılıp gül ağacının dalına asılır veya toprağa gömülür. Hıdırellez'in bereketinden dileklerin gerçekleşeceğine inanılır.
• Hıdırlık Alanlarında Piknik Yapmak:
Hıdırellez'de genellikle yeşillik, sulak ve ağaçlık alanlar tercih edilir. BuBu alanlarda "Hıdırlık" olarak adlandırılan mesire yerlerinde piknik yapılır, oyunlar oynanır, halay çekilir ve eğlenceler düzenlenir.
• Hıdırellez Hediyeleri Vermek:
Hıdırellez günü sevdiklerinize Hıdırellez kurabiyesi, Hıdırellez fındığı veya Hıdırellez çiçeği gibi küçük hediyeler verebilirsiniz.
• Hıdırellez Yemekleri
Yemek: Hıdırellez'e özel bazı yemekler de hazırlanır. Hıdırellez çorbası, hıdırellez pilavı ve hıdırellez tatlısı en bilinen Hıdırellez yemekleridir.
• Hıdırellez Şarkıları Söylemek:
Hıdırellez'e özel geleneksel şarkılar da bu özel günde söylenir. Hıdırellez coşkusu bu şarkılarla daha da artar.
• Hızır Hakkı Kesmek: Baharın ilk kuzusu kesilerek "Hızır Hakkı" olarak fakirlere dağıtılır.
• Evleri Temizlemek ve Açmak:
Hıdırellez'de evler temizlenir, pencereler ve kapılar açılarak bereketin eve girmesine izin verilir.
• Toprağa Tohum Ekmek: Hıdırellez'de
tarlalara bereket getirmesi için tohum ekilir.
• Evleri Temizlemek ve Açmak:
Hıdırellez'de evler temizlenir, pencereler ve kapılar açılarak bereketin eve girmesine izin verilir.
• Toprağa Tohum Ekmek: Hıdırellez'de tarlalara bereket getirmesi için tohum ekilir.
• Nar Patlatmak: Kapıya nar atarak bereket ve bolluk dilimlenir.
• Hıdırellez Bahşişi Vermek: Çocuklara Hıdırellez bahşişi verilir.
Hıdırellez Gelenekleri Nelerdir?
• Su Ritüeli: Hıdırellez günü dere, deniz kenarı veya sulak bir yere gidilerek elin ve yüzün yıkanması geleneğidir. Bu ritüelin insana sağlık vereceğine inanılır.
• Dut Ağacı Ritüeli: Sabah güneş doğmadan dut ağacına gidilerek "dut belimin ağrısını yut" diyerek bel ağrısından kurtulacağına inanılır.
• Nar Patlatmak: Hıdırellez günü kapının önünde nar patlatılarak eve bereket geleceğine inanılır.
• Mushaf Asmak: Hıdırellez gecesinde
sokak kapılarının üzerine Mushaf konularak insanların ve hayvanların altından geçmesi sağlanır. Bu sayede hayvanların sağlıklı besin verdiği ve insanlara şans getirdiğine inanılır.
• Mayalama Ritüeli: Hıdırellez gecesinde iki ekmek mayalanır. Biri yokluk için diğeri ise varlık için yapılır.
Sabaha karşı hangisi daha çok
kabarırsa o senenin nasıl geçeceği
tahmin edilmeye çalışılır.
• Isırgan Otu Asmak: Kapıların üzerine yeşil otlar, özellikle de ısırgan otu asılır. Bu geleneğin amacı, hem hayvanların çok süt vermesi hem de ısırgan otunun eve yapılan büyülerin bozmasıdır.
• Ateşten Atlamak: Hıdırellez gecesinde yakılan ateşten atlanması, kış boyunca insanın üzerine çöken yorgunluğun kalkması için yapılır. Bu ritüelin hastalıklardan ve nazardan da koruduğuna inanılır.
• Taş Ritüeli: Hıdırellez gecesi kapının önüne taş konulur. Eğer taşa karınca dolarsa o yılın bolluk bereket getireceğine inanılır.
Niyet Defteri
Hıdırellez Niyeti Evime, mutfağıma, gelirime İlyas peygamberin duası, Tıkanmış, yavaşlamış, durmuş işlerime Hızır'ın eli değsin Bedenime, sağlığıma buluşmalarının gücü aksın, Hayatıma neşe, keyif, huzur ve bereketin hayırlısı gelsin.
"Bu akşam Hıdırellez kutlu ve bereketli olsun dilekleriniz kabul olsun."
Sevgilerimle...
Derya Sucukçu
